Đây là một trong những vấn đề được đặt ra tại Vạn Xuân Innovation 2026 với chủ đề “Chuyển đổi số trong văn hóa - Động lực phát triển mới”, diễn ra ngày 14/8 tại TP.HCM. Từ số hóa di sản, dữ liệu, nền tảng số đến công nghệ quảng cáo, các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp cùng nhìn nhận chuyển đổi số đang làm thay đổi cách văn hóa được lưu giữ, sáng tạo, truyền tải và tiếp cận công chúng.
Tuy nhiên, số hóa mới chỉ là điểm khởi đầu. Bài toán lớn hơn nằm ở khả năng biến nguồn tài nguyên văn hóa phong phú của Việt Nam thành những giá trị mới, có khả năng lưu thông trên thị trường và tạo ra sức sống lâu dài cho các ngành công nghiệp sáng tạo.
Theo ông Trần Thanh Vương, Trưởng phòng Xây dựng nếp sống văn hóa và Gia đình, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, chuyển đổi số đang giúp các bảo tàng, di tích và di sản tiếp cận công chúng theo những cách linh hoạt hơn.
“Hiện nay, TP.HCM có hàng trăm di tích, việc số hóa các bảo tàng cũng đã được triển khai và cơ bản hoàn thiện một phần. Sắp tới, thông qua các nền tảng số, người dân có thể tham quan, tìm hiểu bảo tàng mà không nhất thiết phải trực tiếp đến đó”, ông Vương chia sẻ.
Từ góc nhìn này, công nghệ không chỉ giúp lưu giữ và phổ biến các giá trị văn hóa mà còn mở rộng không gian để những giá trị ấy tiếp tục được kể lại bằng những hình thức mới. Ông Vương cho rằng quá trình sáng tạo cần kết hợp bản sắc Việt Nam, nét riêng của từng vùng miền với đặc trưng của doanh nghiệp và sản phẩm. Sự kết hợp này vừa tạo sự gần gũi với công chúng trong nước, vừa có thể trở thành dấu ấn khác biệt khi sản phẩm bước ra thị trường quốc tế.
Nhưng từ một di sản được số hóa đến một sản phẩm văn hóa có khả năng tạo ra giá trị kinh tế vẫn là một khoảng cách không nhỏ. Công nghệ có thể giúp mở rộng khả năng tiếp cận, song chính tư duy sáng tạo mới quyết định cách những chất liệu ấy được chuyển hóa thành giá trị mới.
Đây cũng là điểm được ông Hùng Võ - Top 100 Global CMO năm 2022, Group Vice President, Van Lang Education Group nhấn mạnh.
Theo ông, việc đưa yếu tố văn hóa vào sản phẩm mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là người làm sáng tạo phải đi xa hơn việc sử dụng áo dài, hoa sen, trống đồng hay những biểu tượng quen thuộc như những chi tiết trang trí.
Chất liệu văn hóa cần được khai thác từ chiều sâu của câu chuyện, tinh thần và lối sống, sau đó được chuyển hóa thành những giá trị sáng tạo, sản phẩm và tài sản sở hữu trí tuệ (IP). Khi đó, văn hóa không chỉ được nhắc đến hay tái hiện, mà trở thành một phần trong giá trị cốt lõi của sản phẩm, mở rộng khả năng thương mại hóa và kéo dài vòng đời của sản phẩm.
Đây cũng là điểm chuyển quan trọng trong cách tiếp cận công nghiệp văn hóa: từ bảo tồn và lan tỏa sang sáng tạo và tạo giá trị. Một câu chuyện văn hóa có thể trở thành nội dung; một biểu tượng có thể phát triển thành hình ảnh thương hiệu; một chất liệu truyền thống có thể được chuyển hóa thành thiết kế, sản phẩm hoặc IP. Khi được đầu tư bài bản, những giá trị ấy không chỉ tồn tại trong đời sống tinh thần mà còn có thể tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị kinh tế.
Trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, quảng cáo là một trong những lĩnh vực có khả năng kết nối trực tiếp chất liệu văn hóa với sáng tạo, thương hiệu và thị trường. Quảng cáo vừa sử dụng những câu chuyện, hình ảnh và giá trị văn hóa để tạo nên nội dung, vừa góp phần đưa sản phẩm đến với công chúng và hình thành thị trường.
Cùng với sự phát triển của môi trường số, yêu cầu đối với ngành quảng cáo cũng ngày càng cao hơn. Theo ông Lê Huy Hoàng, Phó Trưởng phòng Nếp sống văn hóa, Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện, sự phát triển nhanh của quảng cáo trên môi trường mạng đòi hỏi nội dung truyền thông phải bảo đảm tính trung thực, minh bạch và tuân thủ các quy định pháp luật. Trách nhiệm này không chỉ thuộc về doanh nghiệp quảng cáo mà còn liên quan đến các bên tham gia sản xuất, phát hành và truyền tải nội dung.
Song song với yêu cầu về pháp lý và trách nhiệm nội dung, công nghệ đang tạo ra những phương thức mới để quảng cáo tiếp cận công chúng. Tại Vạn Xuân Innovation, ông Nguyễn Tuấn Tùng, CEO Công ty Cổ phần Truyền thông số CENTEK, giới thiệu Programmatic DOOH - mô hình ứng dụng công nghệ và dữ liệu vào quảng cáo ngoài trời. Thay vì triển khai nội dung theo một phương thức cố định, doanh nghiệp có thể chủ động lựa chọn thời điểm, vị trí và bối cảnh hiển thị phù hợp hơn với từng nhóm công chúng.
Những công nghệ như vậy cho thấy chuyển đổi số đang tác động không chỉ vào khâu sản xuất mà còn vào cách nội dung được phân phối, đo lường và kết nối với người xem. Với công nghiệp văn hóa, đây là điều kiện để các sản phẩm sáng tạo có thể tiếp cận những cộng đồng rộng hơn và mở rộng khả năng tạo giá trị trên thị trường.
Trong bối cảnh công nghệ ngày càng dễ tiếp cận, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở việc ai sử dụng công nghệ nhanh hơn, mà còn ở việc ai có những câu chuyện và giá trị đủ khác biệt để tạo dấu ấn.
Từ góc nhìn đó, ông Trần Việt Tân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, Phó Ban Tổ chức Vạn Xuân Awards, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Truyền thông VINAMA cho rằng công nghệ có thể tạo ra những phương thức thể hiện mới, dữ liệu giúp hiểu công chúng sâu hơn, nhưng những câu chuyện về đất nước, con người và bản sắc Việt Nam mới là nguồn chất liệu tạo nên chiều sâu và dấu ấn riêng cho sáng tạo Việt.
Đây cũng là tinh thần được đặt ra tại Vạn Xuân Awards 2026 với chủ đề “Văn hóa khơi nguồn thịnh vượng”. Trong dòng chảy của công nghệ và sáng tạo, việc đưa những giá trị Việt Nam vào các sản phẩm đương đại không chỉ nhằm tạo ra sự khác biệt về hình thức, mà hướng tới việc xây dựng những câu chuyện có khả năng kết nối với công chúng hôm nay.
Ở góc độ đó, Vạn Xuân Awards có thể được nhìn nhận như một không gian kết nối giữa quảng cáo, sáng tạo và văn hóa, nơi những giá trị bản sắc được đặt trong ngôn ngữ của thị trường và truyền thông đương đại. Vạn Xuân Innovation, diễn ra trong khuôn khổ giải thưởng, tiếp tục mở rộng cuộc đối thoại giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo về cách công nghệ có thể hỗ trợ quá trình này.
Việt Nam sở hữu một nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, từ lịch sử, di sản, nghệ thuật đến phong tục, lối sống và bản sắc vùng miền. Nhưng bản thân sự phong phú ấy chưa tự động tạo ra lợi thế kinh tế. Giá trị chỉ được hình thành khi những chất liệu đó được nhận diện, sáng tạo, định hình thành sản phẩm và kết nối được với thị trường.
Chuyển đổi số đang tạo ra những điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình ấy: di sản có thể được số hóa và tiếp cận rộng hơn; dữ liệu giúp hiểu công chúng sâu hơn; công nghệ mở ra những phương thức biểu đạt mới; còn các nền tảng số giúp sản phẩm sáng tạo vượt qua giới hạn về không gian và tiếp cận những thị trường mới.
Nhưng công nghệ chỉ là công cụ. Phần quyết định vẫn nằm ở con người, ở năng lực sáng tạo và khả năng nhìn thấy giá trị bên trong những chất liệu văn hóa quen thuộc.
Bởi vậy, bài toán của công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên số không chỉ là làm thế nào để số hóa văn hóa, mà quan trọng hơn là làm thế nào để sáng tạo từ văn hóa, xây dựng IP từ văn hóa và tạo ra giá trị kinh tế từ văn hóa. Khi bản sắc không còn chỉ là một chi tiết trang trí mà trở thành một phần của sản phẩm, thương hiệu và tài sản trí tuệ, văn hóa mới thực sự có thể trở thành một nguồn lực phát triển bền vững.
Đó cũng là điểm giao giữa văn hóa, công nghệ và kinh tế: công nghệ mở rộng không gian, sáng tạo tạo ra giá trị, còn văn hóa tạo nên dấu ấn riêng. Khi ba yếu tố này được kết nối, những giá trị Việt Nam không chỉ được bảo tồn và lan tỏa, mà còn có cơ hội bước vào thị trường với một vị thế mới.