Khát vọng đưa di sản vào nhịp sống đương đại
Nhìn lại hành trình từ thành công của album đầu tay Vũ trụ Cò bay cho đến dự án Dân chơi dân ca (gồm album phòng thu và đại nhạc hội ngoài trời), có thể thấy con đường âm nhạc của Phương Mỹ Chi ngày càng rõ nét. Sự kiện kéo dài trong hơn 180 phút, 16 tiết mục với sự quy tụ của các nghệ sĩ khách mời đã vẽ nên một bức tranh âm nhạc đa sắc màu.
Thay vì đơn thuần sắp xếp các ca khúc thành một danh sách biểu diễn, ê-kíp xây dựng chương trình như một hành trình đi tìm “kho báu”. MC Đại Nghĩa đảm nhận vai trò dẫn chuyện, kết nối các chặng của chuyến đi và đưa khán giả lần lượt khám phá những vùng văn hóa khác nhau. Sân khấu cũng được thiết kế theo hình ảnh “con thuyền văn hóa”, xuyên suốt hành trình từ Bắc, Trung đến Nam. Từ giai điệu Hát Xoan vùng đất Tổ Phú Thọ, nghệ thuật múa rối cạn, điệu Hò Bả Trạo ven biển miền Trung cho đến nhịp sống văn hóa Khmer Nam Bộ, Cải lương và Tuồng cổ.
Sự xuất hiện của các thế hệ nghệ sĩ tiền bối trở thành những mảnh ghép đáng chú ý của hành trình này, với sự góp mặt của danh ca Hương Lan, ca sĩ Quang Lê, NSƯT Trinh Trinh, Phương Thanh, Kay Trần, Shiki, Bảo Định... Đáng nhớ là màn kết hợp của Phương Mỹ Chi với Hương Lan và Quang Lê trong “Bài Ca Đất Phương Nam”, tạo nên cuộc gặp gỡ giữa những thế hệ nghệ sĩ cùng gắn bó với âm nhạc dân gian.
“Kể đúng” trước khi “kể hay”
Nếu phần nổi của đêm nhạc là ánh sáng và sự reo hò của khán giả, thì giá trị chiều sâu của Dân Chơi Dân Ca lại nằm ở quá trình chuẩn bị cho cả 1 dự án lớn với 8 loại hình nhạc khác nhau và nội dung cho Nhạc hội Dân chơi Dân ca. Ngay từ khi bắt tay vào dự án, nữ ca sĩ và ê-kíp đã xác định việc đưa văn hóa truyền thống vào âm nhạc đương đại cần đi cùng sự tìm hiểu và kiểm chứng. Bên cạnh DTAP đảm nhận phần âm nhạc, dự án có Hội đồng cố vấn cùng các chuyên gia, nghệ nhân dân gian tham gia tư vấn cho những loại hình văn hóa được khai thác. Phương Mỹ Chi từng chia sẻ cô muốn làm văn hóa một cách cẩn trọng nhưng không vì thế mà trở nên sợ hãi khi sáng tạo.
Đối với 8 loại hình văn hóa truyền thống xuất hiện trong dự án, mỗi chất liệu đều được đặt dưới “lăng kính” thẩm định từ những trí thức, nghệ nhân và nghệ sĩ có thâm niên thực hành sâu sắc. Nhờ sự đồng hành từ hội đồng cố vấn, các chi tiết được gài gắm dân ca vào giai điệu Pop, Rap hay EDM không tạo cảm giác gượng ép. Chất liệu truyền thống không bị biến thành lớp sơn trang trí bề ngoài, mà giữ được “nét độc bản” vốn có khi tiếp cận đôi tai của khán giả trẻ.
Hội đồng cố vấn quy tụ những tên tuổi gạo cội trong công tác bảo tồn và nghiên cứu di sản:
- Chủ trì Hội đồng Cố vấn chuyên môn - Tiến sĩ Lương Thị Thu Hường với lĩnh vực nghiên cứu chuyên môn Triết học, Tôn giáo và Văn hoá
- Tiến sĩ – NSND Bạch Tuyết, cố vấn chuyên môn lĩnh vực Cải lương – Tuồng cổ
- NNND Nguyễn Thị Lịch, cố vấn chuyên môn lĩnh vực Hát Xoan Phú Thọ
- NNƯT Sầm Thị Xanh, cố vấn chuyên môn lĩnh vực Dân ca Thái – Xòe Thái
- NSND Thanh Ngoan, cố vấn chuyên môn lĩnh vực Hát Xẩm
- NSƯT Hoàng Trọng Cương, cố vấn chuyên môn lĩnh vực Dân ca Huế
- Thạc sĩ Thạch Thị Út Linh, cố vấn chuyên môn lĩnh vực Văn hóa Khmer Nam Bộ; cùng Thạc sĩ Kim Chanh Thon, khách mời chuyên môn lĩnh vực Văn hóa Khmer Nam Bộ.
- Thạc sĩ Hoàng Phương Thảo với lĩnh vực nghiên cứu chuyên môn Truyền thông, Văn hoá và Giáo dục, đảm nhiệm vai trò Điều phối và thư ký Hội đồng Cố vấn chuyên môn.
Sự kết hợp này đã tạo nên một chiếc cầu nối bền vững giữa lý thuyết và thực hành, nơi tri thức văn hóa, nghệ thuật lưu giữ và dòng chảy trẻ trung của Gen Z gặp nhau ở điểm chung là đều có tình yêu với văn hóa dân tộc, với những làn điệu dân ca ấm áp.
Tư duy làm nghề tử tế của thế hệ nghệ sĩ mới
Thị trường V-pop những năm gần đây chứng kiến làn sóng đưa yếu tố dân gian vào sản phẩm đương đại diễn ra mạnh mẽ. Tuy nhiên, không phải dự án nào cũng tìm được sự cân bằng giữa giá trị nghệ thuật và tính thương mại.
Cách tiếp cận của Phương Mỹ Chi ở Dân chơi Dân ca gợi mở một thái độ làm nghề trách nhiệm của thế hệ Gen Z. Văn hóa truyền thống được tiếp cận bằng sự học hỏi nghiêm túc thay vì tận dụng như một trào lưu ngắn hạn. Dùng âm nhạc làm cầu nối để khán giả trẻ cảm thấy tò mò, từ đó tự tìm hiểu sâu hơn về các loại hình nghệ thuật di sản gốc.
Đáng chú ý, dự án này là Nhạc hội bán vé đầu tiên của nữ ca sĩ. Phương Mỹ Chi đã từng chia sẽ cô muốn thực hiện Nhạc hội để trích một phần lợi nhuận thu được từ dự án, đóng góp vào các quỹ bảo tồn, hỗ trợ phát triển văn hóa nghệ thuật dân gian Việt Nam. Với nữ ca sĩ, đây là hành động thiết thực để “đáp nghĩa” nguồn cội âm nhạc truyền thống – nơi đã nâng đỡ sự nghiệp của cô từ những ngày đầu chạm ngõ nghệ thuật.
Trưởng thành từ danh xưng “cô bé hát dân ca” năm 11 tuổi, với Phương Mỹ Chi thì Dân Chơi Dân Ca cũng là một bước tiếp theo trong hành trình gắn bó với dòng nhạc đã đồng hành cùng cô từ những ngày đầu đi hát. Cô lựa chọn không rời bỏ chất liệu này mà tiếp tục đào sâu, học hỏi và tìm cách đưa nó vào những hình thức biểu đạt mới.
Với Phương Mỹ Chi, việc khiến người trẻ tò mò, từ một bài hát tìm đến một loại hình văn hóa, rồi chủ động tìm hiểu về nguồn gốc của nó cũng là một cách để tình yêu văn hóa được tiếp nối.