Trí tuệ nhân tạo, sự phát triển công nghệ được kỳ vọng nhất thế hệ này, dường như lại không nhận được sự ủng hộ từ công chúng. Mặc dù đa số công nhận tầm quan trọng của AI, các cuộc thăm dò gần đây từ Pew Research Centercho thấy sự lo ngại đang lấn át niềm phấn khích, đặc biệt là những tác động tiêu cực lên sự sáng tạo và các mối quan hệ nhân văn. Khảo sát từ Quinnipiac cũng chỉ ra rằng thái độ của người dùng đang trở nên khắt khe hơn ngay cả khi tần suất sử dụng công nghệ này tăng lên.
AI hiện bị gắn liền với các vấn đề về mất việc làm, gian lận, những lời khuyên thiếu chuẩn xác, tiêu tốn năng lượng quá mức và nhiều kịch bản ngày tận thế bao gồm cả sự diệt vong của nhân loại. Vào tháng 3, 57% người tham gia cuộc thăm dò của NBC nhận định rằng những rủi ro từ công nghệ này không xứng đáng với những lợi ích tiềm năng mà nó mang lại.
Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía, nhưng một phần quan trọng nằm ở cách truyền tải thông điệp từ chính những thương hiệu AI lớn nhất và các nhà lãnh đạo của họ. Tháng trước, gã khổng lồ Anthropic tuyên bố hạn chế quyền truy cập vào công cụ an ninh mạng Mythos mới vì lo ngại quyền năng quá lớn của nó có thể rơi vào tay tội phạm. Sam Altman, CEO của công ty đối thủ, OpenAI, đã chỉ trích đây là một chiến dịch marketing dựa trên nỗi sợ. Tuy nhiên, ngay sau đó, OpenAI cũng ra mắt công cụ bảo mật mới và thực hiện các biện pháp hạn chế quyền truy cập tương tự.
Đây là một ví dụ điển hình cho sự kỳ lạ của ngành công nghiệp này khi các hãng AI luôn cố gắng nhắc nhở khách hàng về việc công nghệ có thể hủy hoại cuộc sống mỗi khi ra mắt sản phẩm mới. Đây có thể là một phần của chu kỳ kỳ vọng hoặc cách các thương hiệu phô diễn trách nhiệm đối với cộng đồng. Tuy nhiên, phản ứng tiêu cực ngày càng tăng từ công chúng gợi ý rằng việc các CEO nhấn mạnh vào sự nguy hiểm của sản phẩm không phải là một chiến lược thương hiệu hiệu quả. Việc nhà riêng của Altman bị tấn công bằng bom xăng là một minh chứng cho thấy sự căng thẳng đang leo thang.
Sự bi quan này không phải là hiện tượng nhất thời. Khi ra mắt GPT-4 vào tháng 3 năm 2023, OpenAI đã công bố một báo cáo kỹ thuật mô tả bước nhảy vọt về năng lực, đồng thời dành riêng một phần để nói về khả năng lạm dụng AI trong việc chế tạo bom hoặc hóa chất độc hại. Ngay sau đó, hàng trăm nhà nghiên cứu và giám đốc điều hành từ Anthropic, Google DeepMind và OpenAI đã ký vào một thư ngỏ cảnh báo AI gây ra rủi ro tuyệt chủng tương đương với chiến tranh hạt nhân. Nhiều lãnh đạo AI tuyên bố muốn có sự giám sát của chính phủ. Cuộc chiến pháp lý hiện tại của Elon Musk với OpenAI cũng nhắc nhở rằng công ty này vốn được thành lập như một tổ chức phi lợi nhuận vì lo ngại rủi ro của công nghệ nếu chỉ được dẫn dắt bởi mục tiêu lợi nhuận.
Các công ty không nên che giấu nguy cơ tiềm ẩn, nhưng thực tế cho thấy các chuyên gia marketing đang để nỗi sợ hãi và kịch bản diệt vong định nghĩa thương hiệu của họ. Trong khi các quảng cáo tại Super Bowl năm nay nói về tiềm năng vĩ mô của AI theo cách khá mơ hồ, các lợi ích tiêu dùng cụ thể hàng ngày lại chưa thực sự mang tính đột phá, ví dụ như tóm tắt biên bản cuộc họp, cải thiện chatbot hoặc tạo hình ảnh siêu anh hùng. Trong khi cảnh báo về các công cụ an ninh mạng, OpenAI vẫn gửi email gợi ý người dùng sử dụng ChatGPT để soạn tin nhắn xin dời lịch họp, một công dụng cách quá xa so với những kỳ vọng to lớn về công nghệ.
Thung lũng Silicon vốn có thế mạnh trong việc cân bằng giữa tầm quan trọng hiện sinh và tầm nhìn tương lai đầy sức hút. Tuy nhiên, với AI, sự cân bằng này đang bị lệch. Hãy tưởng tượng nếu tại buổi ra mắt iPhone, Steve Jobs chỉ tập trung vào khả năng điện thoại làm giảm sự tập trung hoặc đe dọa nền dân chủ. Những thương hiệu thay đổi hành vi công chúng như Apple, Google hay Netflix luôn dẫn dắt bằng sự kỳ diệu, không phải sự lo âu. Họ bán một tầm nhìn với kết quả cảm xúc tích cực thay vì đổi lấy những chatbot tốt hơn bằng sự bất an kéo dài.
Các công ty AI thực tế đang nắm giữ những chất liệu cho những câu chuyện tích cực hơn. AI đang hỗ trợ phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm. Các nhà nghiên cứu tại Google DeepMind đã giành giải Nobel Hóa học năm 2024 nhờ ứng dụng AI để dự đoán cấu trúc protein. Các startup đang dùng AI để đẩy nhanh tiến độ tìm ra các loại thuốc mới. Tuy nhiên, tỷ lệ thông điệp hiện tại đang mất cân bằng khi các công ty dường như đang chạy đua xem ai cảnh báo quyết liệt hơn.
Khảo sát của Pew cho thấy 56% chuyên gia AI tin rằng công nghệ này sẽ có tác động tích cực trong dài hạn, trong khi con số này ở công chúng chỉ là 35%. Các thương hiệu AI lớn cần tập trung ít hơn vào nỗi sợ và nỗ lực nhiều hơn để giúp cộng đồng thấy được những giá trị mà các chuyên gia đang nhìn thấy.